Aşılama doğal yolla hamile kalamayan çiftler için umut ışığı olan bir yardımcı üreme yöntemidir. Bu süreçte, laboratuvar ortamında hazırlanan sperm örneği, doğrudan rahime yerleştirilerek gebelik şansı arttırılır. Ancak birçok çiftin aklında aynı sorular dolaşıyor: Aşılama nasıl yapılır? Hamilelik şansı nedir? Başarılı olduğunda ilk belirtiler nedir? İşte aşılama süreci ve tüm merak edilenler…
Aşılama bir doğurganlık tedavisi olup spermlerin rahim içine yerleştirme işlemidir. Aşılama yönteminin amacı ise fallop tüplerine ulaşan sperm sayısını arttırmak ve bunun sonucunda da döllenme şansını arttırmaktır. Bu tedaviye başlamanın en ideal zamanı kadınların yumurtlamaya başladığı dönemdir ki bu dönemde döllenme yani gebe kalma şansı daha yüksektir. Aynı zamanda gebe kalmak isteyen kadınlar, doğurganlık ilaçlarını da kullanarak döllenmiş yumurtaların sağlıklı şekilde korunmasını sağlayabilirler.
Sperm direkt olarak rahme ulaştırılır.
Spermin kalitesini arttırır.
Spermin yumurtlama döneminde doğru zamanda rahimde olmasını sağlar.
Kısırlık; erkeğin sperm üretememesi, sperm sayısının düşük olması veya spermin fallop tüplerine ulaşamaması veya kadının rahminde döllenmiş olan yumurtanın tutunamaması gibi birçok sebepten dolayı yaşanabilir. Bu gibi durumlarda, aşılama gebe kalmak yani döllenmeyi sağlamak için kullanılan yöntemdir. Bunun için iki yol vardır. Birincisi; rahim ağzına spermlerin yerleştirilmesi ve ikinci yol ise; spermlerin rahmin içine yerleştirilmesidir.
Aşılama; spermlerin kadın rahmine yerleşmesi için en basit ve en etkili yöntemlerdendir. Bu işlemin amacı, spermi yumurtalıklara yaklaştırıp döllenme şansını arttırmaktır. Bu işlemde, doktor erkekten sperm toplayacaktır. Laboratuvar ortamında bu spermlerden hızlı hareket edenler seçilip döllenmeye yardımcı olmak için kadın rahmine yerleştirilir.
Aşılama için en yaygın sebepler sperm sayısındaki azlık veya sperm hareketliliğinin az olmasıdır.
Ancak, aşılama şu gibi durumlar sonrasında da uygulanır:
Bilinmeyen kısırlık
Rahim içinde sıvı problemleri, rahmin spermi kabul etmemesi
Rahim dokusunun önceden döllenme için uygulanan işlemlerden dolayı yaralanmasından dolayı spermin girişine izin vermemesi
Boşalmada sorun yaşama
Follop tüplerinde ciddi rahatsızlığı olan kadınlarda
Pelvik enfeksiyonu olan kadınlar
Çikolata kisti olanlar
Aşılama işlemi anestezi gerektirmeyen ve acısız bir işlemdir. Yaklaşık olarak 10 ila 15 dakika sürer. Bu işlem tamamlandıktan hemen sonra eve gidilebilir. Bu işlemden sonra normal cinsel yaşama devam edilebilir. Beklenmedik vajinal kanamalar yaşandığı durumda doktora danışılmalıdır.
Bu tedavi süresince, rahim açılıp sperm hücreleri yumurtlama döneminde rahmin içine yerleştirilir. Bu şekilde spermin yolculuğu kısalır ve yumurtalıklara ulaşma şansı artar.
Bu işlemin uygulanması için gereken 3 adım şudur:
Sperm örnekleri toplanır,
Spermler işlenir,
Kateter yardımıyla bu spermler rahme yerleştirilir.
Kan testi: FSH, estradiol seviyesi, vb.
Spermogram (sperm yapısını, yoğunluğunu ve hareketlerini ölçer) sperm fonksiyon testi
Kan testleri (tiroit hormonu, prolaktin, kan grubu ve Rh faktörü, bulaşıcı hastalık ( chlamydia,frengi, HIV vb. ölçülür)
Histerosalpengostomi (rahmin boyunu, kapasitesini ve muhtemel değişiklikleri, özellikleri, fallop tüplerinin açıklığını ölçme) veya
Histeroskopi (optik sondalar kullanarak rahim içini inceleme)
Aşılma yöntemindeki başarı oranı kadının yaşı, kısırlık müddeti, fallop tüplerinin durumu ve erkeğin sperm sayısı gibi sebeplerden ötürü değişkenlik gösterir. Buna ek olarak, başarılı bir aşılama büyük oranda rahmin buna tepki verip vermemesine, aşılamanın zamanına ve spermlerin durumuna bağlıdır. Aşılama yönteminin başarısı oranı %15 ila %20dir. Ancak, erkekte sperm sayısı normalse ve kadın partner de sağlıklıysa yılda birkaç denemeyle bu oran %50’lere kadar çıkıyor. Ortalama olarak 3-4 kez aşılama yönteminden sonra hala başarılı olunamadığı durumlarda IVF (tüp bebek) yöntemi önerilir. Aşılama ile hamile kalan pek çok kadın vardır. Aşılama tutma belirtileri; Göğüslerde şişme ve hassasiyet, kasıkta ağrı, adet ağrıları, aşırı duygusallaşma ve en önemlisi gebelik sonucunun pozitif çıkmasıdır.
Aşılama, ciddi sorunlar oluşması için biraz risk teşkil etse de genel anlamda basit ve güvenli bir yöntemdir. Nadir de olsa, kadınların rahim ve tüplerinde enfeksiyona sebep olabilir. Bu da spermdeki veya aşılama yapılan kateterdeki bakteri olması nedeniyle olabilir. Diğer risk faktörleri şunlardır:
Enfeksiyon –Bu işlemden sonra enfeksiyon gelişme riski çok az da olsa vardır.
Lekelenme –Bazı durumlarda, kateterin rahme girmesi hafif kanamalara yol açabilir. Bunun gebe kalma durumuna bir etkisi yoktur.
Çoklu Gebelikler: Aşılama yapıldığında, toplu gebelikler (ikiz, üçüz vb.) meydana gelebilir. Tek çocuk beklerken, ikizlere üçüzlere gebe kalmanız sürpriz olmaz.