Tavuklar, dinozorların modern mirasçıları olarak, insanoğluna çeşitli faydalar sağlamaktadır. Yumurta ve beyaz et kaynağı olan tavuklar, aynı zamanda zararlı böcekleri yiyerek tarlalara yardımcı olur. Ülkemizde yaygın olan tavuk besiciliği, dünya genelinde 20 milyarı aşkın tavuğun varlığına işaret eder.
Yer yüzünün çesitli noktalarinda çogunlukla gida ürünü olarak tüketilen tavuk, sülüngiller familyasinin bir üyesidir. Irklarina göre çesitlilik gösteren tavuklarin çogunlukla beyaz etinden ve sütünden yararlanilir. Fakat bazi en pahali tavuk cinsleri yalnizca ticari amaçla da kullanilabilir.
Ideal boy olarak gösterilen orta boy tavuklardan Sultan tavugunun minyatür bir cinsi daha bulunur. Dünya üzerinde sik rastlanan bir tavuk irki degildir. Genellikle süs tavugu olarak bilinir. Büyük çogunlukla beyaz renklere sahiptirler. Sultan Tavugunun en belirgin özelliklerinin basinda kafalarinin üzerinde tepeler ve gagalarinin alt kisminda ise sakallari bulunmasidir.
Paçali ayaklara sahiptir ve 5 adet tirnaklari vardir. Adaptasyonu oldukça kolay olan Sultan tavugu 365 gün içerisinde 65-80 arasinda yumurta üretir. Oldukça sakin bir tavuk cinsi olduklari için kapali ortamlarda bakilabilirler.
Brahma tavuk irki, standart Asya tipi tavuk çesitlerinin en güzel örneklerinden birisidir. Muadillerine göre oldukça iri yapili bir bedene sahiptir. Bu da onlari büyük tavuk cinsleri içerisinde listenin en üst siralarina tasir. Büyük ve cüsseli bir tavuk olmasina karsin sakin bir karaktere sahiptir. Neredeyse dünyanin her türlü bölgesinde yetistirilebilir. Gaga yapisinin saglam olmasi, büyük cüssesi sik sik hastalanmasinin da önüne geçer. Fakat agirliklarindan dolayi oldukça yavaslardir ve grup haline yasamaya uygun tavuk türlerindendir.
Avrupa irki tavuk cinslerinden olan Ligorin, Italya menseili olarak bilinse de ticareti en çok Amerika Birlesik Devletleri'nde yapilmaktadir. Bu sebeple Amerikan tavuk irklari sinifina da zaman zaman sokulur. Yumurta verimi yüksek tavuk irklari denildigi zaman akla Ligorin gelir. Agirlikli olarak beyaz renklere malik olsa da farkli farkli 20'ye yakin rengi vardir. Bacaklari tüysüz ve sari renkte, göz ve gagasi ise kirmizi renktedir.
Çok güçlü kanat semasi olan Ligorinler, oldukça akilli ve afacan tavuklardir. Fakat arkadas canlisi olmasi nedeniyle insanogluna en yakin tavuk çesitlerinin basinda gelir.
Alman irki tavuklardan olan Lakenvelder, soyu tükenme tehlikesinde olan tavuk çesitlerindendir. Tipki Ligorinler gibi ibik ve göz çevresi kirmizidir. Fakat Lakenvelderin bas tarafi ve kuyruklari oldukça karadir. Lakenvelder türünün en belirgin özelligi bas kisminda bogaza kadar siyah ve vücudunun devaminin kuyruk kismina kadar beyaz olmasidir. Uçan tavuklar kategorisinde 1-2 metre yükseklige çikarak dikkatleri çekmektedir. Tarla yakinlarinda beslenmesiyle zararli böceklerden kurtulma ihtimaliniz artar. Çünkü Lakenvelderler adeta birer böcek avcisidir. En çabuk büyüyen tavuk irklari kategorisinde ilk siralardadir ve civcivleri de süratle gelistir.
Cinsiyet ayrimi en net sekilde belli olan Cream Legbar tavuk çesidi, bu özelligini dogumlarinin ilk gününden itibaren gösterirler. Disi civcivlerde net kahverengi çizgiler görülürken erkeklerde ise anlasilmayacak kadar solgun bir kahvrengi çizgi vardir. 3 farkli çesitte renkleri olabilen Cream Legbar cinsi, çevresel faktörlere karsi dayanikli degildir.
Tavuk türleri arasinda göze en hos gelenlerin basindadir. Endülüs tavuklari agirligi 4-5 kilo civarinda seyrederken horozlarin ise 5-7 kilo düzeyindedir. Küçük tavuk cinsleri listesinde yer alir. Heybetli bir görüntüsü bulunan Endülüs tavugunun 4 ayak parmagi bulunur. En önemlisi ise bu tavuklarin belli bölgelerinde mavi tüylerinin yer almasidir. Bir tavukta rengin kalitesi, tavugun genetiginin güzel olduguna isarettir. Narin vücuduna ragmen Endülüs tavuklari zorlu kis sartlarina karsi dirençlidir.
Boynunun çiplak ve tüysüz olmasi nedeniyle çiplak boyunlu ismini almistir. Tüyleri ak, kara, al ve deve tüyü olarak çesitlenir. Çiplak boynuna karsin kafasinin üzerini kaplayacak sekilde saçlari vardir. Hasta olmayan tavuk irklari içerisinde en çok tercih edilenlerin basinda gelir. Gelisim çagini tamamladiklarinda çiplak boyunlu tavuk, 3 kilograma, horozlar ise 4 kilogram agirligina erisebilirler. Bu rakamlar da onlari en iyi et veren tavuk irklari kategorisine dahil eder. Senede 150 adet civari yumurta veren Çiplak boyunlu tavuk, en verimli tavuk irklarindandir ve sahibini büyük ihtimalle ömürleri boyunca yumurtasiz birakmayacaktir.
Tüylü tavuk çesitleri arasinda gösterilen Orpington, genellikle çok renkli tavuklardandir. Vücutlarinda birden fazla renk barindirirlar ve bu da onlara görsel güzellik katar. Kabarik tüyleri onlari en büyük tavuk cinsleri listesine sokar. Bakimi kümeste yapilabilse de kesinlikle büyük alanlar gereklidir. Kümes yetistiriciliginde yagli tavuk olma özellikleri bulunur ve bu da onu et verimi en yüksek tavuk irklari içerisine sokar.
Belçika tavuk irklari sinifina ait olan Brakel, piyasalarda oldukça az rastlanan bir tavuk çesididir. Genellikle hususi brakel yetistiricileri tarafindan bakimi yapilir. Orta boylu bir tavuk ve güçlü kanat yapisina sahip irklardandir. Bu da onlari et lezzeti konusunda ilk siralara tasir. Uçan tavuklar içerisinde brakel en gelismis tavuk irklarindandir. Naturel sekilde tohumlama yapilamayan bir cinstir, genellikle suni tohumlama gerçeklestirilmesi sarttir.
Amerikan tavuk irklari sinifinin en dikkat çeken cinslerinden olan Rhode Island Red türlü renkleri ile nam salmistir. Orta vücut yapisina sahip vasifli bir irktir. Adaptasyon sürecini oldukça basarili geçirdikleri için neredeyse her yerde yasayabilirler. Güzellikleri nedeniyle sovlarda ve sergilerde siklikla kullanilir.
Iri tavuk irklari arasinda yer alan Australorp gögsü dolu ve çok güçlü kanatlara sahip bir cinsdir. Horozlari yaklasik 5 kiloya, tavuklari ise 4 kiloya kadar ulasabilirler. Güçlü bacaklari 4 parmakli ayaklariyla desteklenir ve gözleri ise cam gibi siyah rengidir.
Tavuk fiyatlari yillik üretime, irkin kalitesine ve çevresel faktörlere uyumuna göre degisim gösterir. Genellikle yillik en çok üretimi yapan tavuklar en pahalilari arasindadir. Fakat bazi farkli özelliklere sahip tavuklar da ücretleriyle dudak uçuklatir.
Yillik olarak 200'den fazla yumurta veren tavuk cinsleri verimli irklardan kabul edilir. Genellikle tavuklar yillik bazda 60-70 adet yumurta verirken asagidaki verecegimiz listedeki tavuklar yillik 200 hatta 300 adet yumurta üretimine kadar verim verebiliyor. Genellikle tavuklarin boyutlari yumurta verimiyle iliskili olmasa da iri yapili tavuklarin verimlerinin iyi oldugu bilinir. Öte taraftan Amerikan tavuk irklarinin da oldukça verimli oldugu söylenmektedir.
Türk Tavuk irklari, eskiye nazaran günümüzde yayginligini yitirmistir. Fakat Anadolu'da hala örnekleri vardir ve özellikle gezen tavuk özelligiyle eti lezzetli olur. Has genetik yapili yerli tavuk irkinin zor pistigi bilinir. Bakalim Türk tavuk irklari hangileri?