Ev alacaklar hayalini yine erteliyor. Konut fiyatlarındaki önlenemeyen artışa, bir de krediler eklenince satışlar son dönemde büyük oranda azaldı. Oluşan tabloda düşük ve orta gelirlinin ev sahibi olma şansı neredeyse imkansız hale geldi. Büyük şehirlerde konut için kredi çekenlerin taksitleri aylık 90 bini bulunca, ev alamayanlar da kiralık konuta yöneldi. Bu sefer de talep artışı kiralık fiyatlarını uçurdu.
Konut satislari son dönemlerde neredeyse durma noktasina geldi. Satilik ev fiyatlarinin önlenemeyen artisi ve kredi oranlarinin yükselmesi, ev sahibi olmayi imkansiz hale getiriyor. Birikimi olan düsük ve orta gelirliler bile büyük sehirlerdeki evler için en düsük 90 bini bulan aylik kredi taksiti ödeyemez duruma gelince bu sefer de ev sahibi olmayanlar kiralik konuta yöneldi. Fiyatlar 5-6 kat birden artti. Ne kiralik, ne satilikta artik evlerin yanina artik yaklasilmiyor.
Emlak Uzmani Mustafa Hakan Özelmacikli, "Toplam konut satislari içinde ipotekli satislarin payi yüzde 16,1’e kadar geriledi. Ev alamayan tüketiciler kiralik konuta yöneldi. Kiralik konutta hem talep hem de fiyatlar artmaya devam ediyor" dedi.
Mustafa Hakan Özelmacikli, “3 yil önce toplam konut satislari içinde ipotekli satislarin payi yüzde 57 iken, artik kredi ile ev almak hayal oldu. Konut satislari Ocak-Haziran döneminde bir önceki yilin ayni dönemine göre yüzde 22,1 azalirken, ayni dönemde de ipotekli konut satislari yüzde 28,6 azaldi. Gerçek ihtiyaci olanlara yönelik konut kredileri erisim seviyeye tekrar çekilmeli, hatta kur korumali mevduatlardan konuta dönüsümlere ek destekler saglanmali” dedi.
Özelmacikli, “Örnegin 1. el bir konut almak isteyen tüketici degeri 5 milyonu geçen bir tasinmaz için azami 3 milyon kredi kullanabiliyor. Lakin bu kisinin aylik yüzde 2.9 faiz orani ile 120 ay kredi için aylik yaklasik 90 bin TL taksit ödemesi gerekiyor. Bu ödemelerin artik orta gelirliler için de mümkün olamadigini görüyoruz. Bizlerin daha kalici mortgage sistemlerine ihtiyacimiz var. Ilk evini alanlar için artan ödeme modelli daha uzun vadeli kalici finansal modeller kurgulamamiz gerekiyor” dedi.
Yogunlasan evlilikler, deprem sonrasi güvenli konut ihtiyaci, kentsel dönüsüm gibi birçok nedenle kiralik daire ihtiyacinin artmaya devam ettigini ifade eden Özelmacikli, “Kiralik konutlar birçok ilimizde yüzde 100 ile yüzde 200 oraninda artis gösterdi. Mal sahiplerinin birçogu da özellikle kira sinirlamasi nedeniyle tasinmazlarini kiraya vermek istemiyor. Zaten eski kiracilar ile yeni kiracilar arasindaki fark o kadar artti ki bazi bölgelerde 5-6 kat kira farki olustu. Kira sinirlamasi piyasalari alt üst etti” dedi.
Konut alamayan gayrimenkul yatirimcisinin arsa ve araziye yöneldigini ifade eden Özelmacikli, “2023 yilinin ilk 7 ayinda toplam satislar 1 milyon 600 bin seviyesine ulasti. Bunun yaklasik 700 binin konut oldugunu degerlendirirsek, 900 bine yakin satis ise konut disi gayrimenkul türlerinde gerçeklesti. Bu kapsamda vatandas pandemi ve deprem gibi afetler sonrasinda alternatif bir yasam alani aramaya devam ediyor. Temsilcilerimizde yogun bir sekilde arsa ve arazi talebi aliyoruz” dedi.