2014 yılından bu yana en kötü tablo ile yüzleşen konut sektöründe, 2024 yılı yeniden ayağa kalkma dönemi olarak görülüyor. İhlas Holding İnşaat Grup Başkanı Zeki Celep, “Konut satışında, 2024 için olumlu sinyaller alıyoruz” dedi.
Türkiye insaat sektöründe zorlu bir yili geride birakti. Konut satislari 2023'te bir önceki yila göre yüzde 17,5 azaldi. Topyam 1 milyon 225 bin 926 konut satisi gerçeklesen 2023 yili, 2014'ten bu yana en düsük satis rakaminin kayde geçtigi dönem oldu
Bu olumsuz tablonun en önemli sebepleri arasinda konut alicisinin krediye ulasamamasi, yüksek arsa maliyetleri, insaat malzemesi fiyatlarinda yasanan artis ve müteahhitlerin finansman ihtiyaci gibi sikintilar yer aliyor.
Buna karsin sektör 2024 yilina umutla bakiyor. Bankalarin kredi musluklarini açmasi beklentisi yükselirken, bunun da 2024 yili içinde biriken alim talebinin harekete geçmesine vesile olacagi düsünülüyor.
Türkiye gazetesine konuya iliskin açiklamalarda bulunan Ihlas Holding Insaat Grup Baskani Zeki Celep, sektörün 2024 beklentilerini siraladi. Celep, insaat sektörünün, milyonlarca insana istihdam teskil eden, 260’tan fazla alt sektöre de kapasite kullanimi saglayan bir sektör oldugunu söyledi. Ülke ekonosine büyük dinamizm getiren konut insaati sektöründe kullanilan malzemelerin yüzde 95’ini yerli ürünlerin teskil etmesinin de cari açik problemi ile mücadele eden ülkemiz için özel bir önem tasidigini belirtti.
Bununla birlikte sektörün, 6 Subat 2023'te yasanan deprem felaketinin yaralarinin sarma da önemli bir misyon üstlendigni belirten Celep, "Ülke ekonomisinde ve sosyal hayatinda böylesine önemli bir konumda bulunan konut sektörümüz, maalesef 2023 yilinda satis anlaminda ciddi daralma yasamistir" dedi.
Sektörün 2023’te yasadigi sikintilara deginen Celep, "2023'te bir önceki yila göre satis adetlerinde yüzde 17,5 oraninda düsüs olmus ve 1,2 milyon adet satis rakamina ancak ulasilabilmistir. Hâlbuki 2023’ten önceki son üç yilin ortalama satis adedi 1,5 milyon adet civarindaydi. Yine geçen yil yabancilara konut satislarinda yüzde 48,1’lik bir daralma meydana gelmis olmasi da sektörümüz için ciddi bir kayip olarak kayitlara geçmistir" ifadelerini kullandi.
Rakamlara bakildiginda düsüsler göze çarpsa da 2024 yilinda satis rakamlarinin olumlu yönde gelisecegini ümit ettiklerini belirten Zeki Celep, "Ülke nüfusunun yüzde 15’inin 18 – 25 yas arasi genç ve dinamik bir kitleden olusmasi, her yil ortalama 500 bin çiftin evlenip, yeni bir yuva kurmasi, yillik ortalama 800 bin yeni konut yapilmasini gerekli kilmaktadir. Bu rakamlar ise sektörde 2023 yilinda yasanan daralmanin arizi oldugunu, satis rakamlarinin pozitif yönlü gelisecegini teyit etmektedir" diye konustu.
2023 yilinda satis rakamlarinin asagi yönlü olmasinin altindaki bir diger etkenin ise mevduat faizlerinin yüzde 50’ler seviyesinde seyretmesi oldugunu belirten Celep, "2024’ün ilk çeyreginde mevduat faizlerinin düsme egiliminde olmasinin, yatirimcilari yeniden konut alimina yönlendirecegini düsünüyoruz. TÜIK verilerine göre ülkemizde yillik 800 bin yeni konuta ihtiyaç varken, son dört yilda yillik ortalama 650 bin konut insa edilmesi, ciddi bir arz eksikligi dogurmaktadir. Kaliteli ve nitelikli konutun ihtiyaç olmasinin yani sira, bir yatirim enstrümani oldugunu da düsündügümüzde, sektörümüzün hâlen güvenilir liman olma özelligini korudugunu ve bu durumun daha uzun yilar devam edecegini vatandaslarimiza rahatlikla söyleyebiliriz" dedi.
Celep sunlari söyledi: "Ihlas Insaat Grubu olarak 2023 yilini, hedeflerimizi tutturmanin ve müsterilerimize mahcup olmamanin mutlulugunu yasayarak tamamladik. Ispartakule’de hayata geçirdigimiz Bizim Evler 9 ve Bizim Evler 10 projelerinin insaatlarini söz verdigimiz tarihten tam 1 yil erken bitirerek, aralik ayi içerisinde anahtar teslimine basladik. Bugüne kadar yaklasik 7 bin konut ürettigimiz Ispartakule’de Bizim Evler 11 projemizde de insaatlarimiza tüm hiziyla devam ediyoruz. Gerek insaati biten Bizim Evler 9 ve 10’da ve gerekse insaati devam eden Bizim Evler 11 projemizde müsterilerimize cazip ödeme alternatifleri sunuyoruz. Bugüne kadar 25 binden fazla aileyi ev sahibi yapan Ihlas Insaat Grubu olarak bizler önce Rabbimize, sonra ülkemize ve sahip oldugu dinamiklere güveniyor, yatirim yapmaya devam ediyoruz. Ayrica yeni yatirimlarla birlikte istihdama da önemli katkilar sagliyoruz. Dogru lokasyonda, nitelikli proje gelistirmenin çok önemli oldugunu biliyor ve bu dogrultuda yeni projelerimizi hayata geçiriyoruz."
Artas Holding Yönetim Kurulu Baskani Süleyman Çetinsaya ise zorlu bir yili geride birakan sektörün, enflasyonist ortam ve ülkeler arasi gerilimler gibi ortaya çikan durumlardan olumsuz etkilendigini belirtti.
Ipotekli konut satislarinda yillik bazda yüzde 36,6 oraninda çok ciddi bir düsüs gözlemlendigine dikkat çeken Çetinsaya su ifadeleri kullandi: "Mevcut sartlar altinda konut kredisindeki yüksek maliyet, özellikle yerli alicinin önündeki en büyük engel olarak gözüküyor. Yine TÜIK raporuna göre yabanciya konut satisinda bir düsüs yasandigini görüyoruz. Genel bir degerlendirme yapmak gerekirse biz müteahhitlerin en önemli ham maddesini arsa olarak ifade edebiliriz. Uygun fiyatli arsanin sunulabilmesi insaat sektöründe konut arzinin artmasi ve konutun ulasilabilir olmasi açisindan büyük önem tasiyor. Arzla birlikte alimin artmasi için 2024 yilinda uzun vade ve düsük faiz oraniyla kredi imkâni sunulmasi gerekiyor. Bu krediyle birlikte alim talebinin harekete geçecegini düsünüyorum."
Luxera Gayrimenkul Yönetim Kurulu Baskani Ramazan Tas ise insaat ve gayrimenkul sektörü için 2023 yilinin, yasanan süreçler sebebiyle düsük performansli bir yil oldugunu ifade etti. Yabanciya konut satisinda da çok ciddi bir düsüs yasandiginin altini çizen Tas "Gayrimenkul sektöründe bugünden itibaren konuta ulasimi kolaylastiracak yeni modelleri konusmamiz gerekiyor. Son yillarda arsa maliyetlerinde yasanan ciddi artislar konut fiyatlarina direkt olarak yansidi. Bu noktada arzin artmasi ve konuta ulasimin daha uygun seviyelere gelmesi için uygun maliyetli arsaya ulasmamiz gerekiyor. Öte yandan uygun maliyetlerle sunulacak konut kredilerinin sektörde önemli bir hareketlenme saglayacagini düsünüyorum" dedi.
TÜIK rakamlarina göre 2023 yili içinde ipotekli konut satis rakami, bir önceki yila göre yüzde 36,6 düserek 177 bin 748 olarak gerçeklesti. Bu rakam bize bankalarin konut kredisi verme konusunda ne kadar isteksiz olduklarini net bir sekilde gösteriyor. Yillik 800 bin konut ihtiyaci bulunan ülkemizde, satislarin büyük kismi kredi ile gerçeklesiyor. Bu nedenle ivedilikle yeni bir kredi kampanyasina ihtiyaç var. Hükûmetin kamu bankalari araciligiyla böyle bir plani bulunuyor. 2024 yilinda uygun ödeme sartlariyla açiklanacak bir kampanya sektöre can suyu olacaktir.
Bir diger konu ise arsa maliyetleri… Konut sektöründeki fiyat artislarinin önüne geçmek için, üretimin artirilmasi gerekiyor. Bunun için de devlet atil durumda bulunan hazine arazilerini uygun sartlarda müteahhitlere açabilir… Üretim maliyetleri arasinda en büyük paya (yüzde 50) sahip olan arsa payinin düsmesi, ihtiyaç sahibi olan vatandaslarin daha uygun sartlarda ev sahibi olmasini saglayabilir. Konuyla ilgili Çevre, Sehircilik ve Iklim degisikligi Bakanligi bir proje üzerinde çalisiyor. Hazine arazilerinin müteahhitlere açilmasi, fiyatlarin da düsmesine vesile olacaktir.
Dünyanin en gelismis ülkelerinde bile yabanciya konut satisi kampanyalar ile desteklenirken, ülkemizde durma noktasina getirildi. Bunda en büyük neden bazi kesimlerin durumu yabanci düsmanligina kadar tasimasi oldu. Türkiye’de yabancilara yapilan konut satislari, 2023’te bir önceki yila göre yüzde 48,1 azalarak 35 bin 5 olarak gerçeklesti. Mevcut ekonomik durumda döviz girdisine bu kadar ihtiyacimiz varken, yabanciya konut satisinin siyaset malzemesi hâline getirilmesi, sektöre yapilan en büyük hata oldugunu düsünüyorum. Bu nedenle 2024 yilinda yabanci yatirimcilara daha iyi niyetli bakilmasi gerekiyor.