ABD Başkanı Donald Trump’ın geniş kapsamlı gümrük tarifeleri küresel piyasaları sarstı. Çin ve AB sert tepki verirken, dünya yeni bir ticaret savaşının eşiğinde bulunuyor.
ABD Başkanı Donald Trump’ın ithal ürünlere yönelik duyurduğu yeni gümrük vergileri, ticaret savaşlarını yeniden alevlendirdi. Beyaz Saray’ın bahçesinden yapılan açıklamada, 5 Nisan’da yürürlüğe girecek şekilde pek çok ürüne %10 oranında genel vergi getirildiği duyuruldu. Daha yüksek oranlı, "karşılıklı" tarifelerin ise 9 Nisan’da devreye gireceği belirtildi. Bu karar, yalnızca Çin gibi ekonomik rakipleri değil, Japonya ve Avrupa Birliği gibi yakın müttefikleri de hedef alıyor. Japonya %24, AB ise %20 oranında yeni vergilerle karşı karşıya.
Dünyanın ikinci büyük ekonomisi olan Çin, daha önce getirilen %20’lik tarifelere ek olarak %34’lük yeni vergilerle karşı karşıya. Pekin yönetimi, bu hamleye misilleme yapılacağını açıkladı. Avrupa Birliği Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ise kararın “küresel ekonomi için büyük bir darbe” olduğunu söyledi. Von der Leyen, ABD ile yapılacak görüşmeler başarısız olursa AB’nin de karşı önlemler alacağını vurguladı.
“Sonuçları, dünya genelinde milyonlarca insanı olumsuz etkileyecek,” dedi.
Trump’ın açıklamalarının ardından Asya piyasaları güne düşüşle başladı. Japonya'nın Nikkei endeksi son sekiz ayın en düşük seviyesine geriledi. ABD ve Avrupa borsaları da benzer şekilde sert düşüşler yaşadı. Yatırımcılar güvenli liman olarak altın ve tahvillere yöneldi.
Trump, uygulamaların gerekçesini şu sözlerle savundu:
“On yıllardır ülkemiz, dost-düşman demeden her ülke tarafından yağmalandı. Artık bu sona erecek.”
Trump’a göre bu yeni tarifeler, Amerikan üretimini hareketlendirecek ve yerli istihdamı artıracak. Ancak dışardan gelen uyarılar bu kadar iyimser değil.
Ekonomistler, bu tür agresif gümrük vergilerinin küresel büyümeyi yavaşlatabileceği ve Amerikan halkı için ciddi fiyat artışlarına yol açabileceği konusunda uyarıyor. Ortalama bir ailenin yıllık yaşam maliyetinin binlerce dolar artabileceği belirtiliyor. ABD’nin en büyük ticaret ortakları Kanada ve Meksika ise halihazırda %25’lik tarifelere tabiydi; yeni açıklanan vergilerden etkilenmeyecekler. Trump’ın partisinden bazı Cumhuriyetçiler bile bu adımlara mesafeli yaklaştı. Senato, Kanada’ya uygulanan vergileri kaldıracak yasa teklifini 51'e karşı 48 oyla kabul etti. Ancak bu tasarının Temsilciler Meclisi’nden geçmesi beklenmiyor.
Demokrat Temsilci Gregory Meeks ise daha sert konuştu:
“Trump, Amerikan halkına modern tarihin en büyük dolaylı vergi yükünü bindirdi. Bu sorumsuz politikalar sadece piyasaları çökertmekle kalmayacak, en çok da çalışan kesimi vuracak.”
Trump’ın imzaladığı yeni bir kararnameyle, Çin ve Hong Kong’dan değeri 800 doların altındaki paketlerin gümrüksüz geçişine olanak tanıyan “de minimis” kuralı da kaldırıldı. Bu düzenlemenin 2 Mayıs’ta yürürlüğe girmesi bekleniyor. Beyaz Saray’a göre bu adım, Çin kaynaklı fentanil maddesinin ABD’ye girişini sınırlamayı hedefliyor.