Kırmızı et fiyatlarına son dönemde gelen zamlar kafaları karıştırıyor. Buna Ramazan öncesi ‘maliyet’ gerekçe gösterilerek yapılan zamlar da devreye girince fiyatların ateşi iyice yükseldi. Kasaplar ise fırsatçıların spekülasyonla piyasayı yükselttiklerini dikkat çekiyor.
Hem büyükbas, hem küçükbas hayvan sayisinin azalmasi et üretiminde yetersizlige neden oluyor. Son aylarda et fiyatlarina gelen zamlar dikkat çekerken, Ramazan öncesi etiketlerde de sessiz yükselis basladi.
Et fiyatlari daha Ramazan gelmeden cep yakmaya devam ederken, büyükbas ve küçükbas hayvan varliginin azalisi durumu daha da vahim hale getiriyor.
TÜIK'in verilerine göre son bir yilda, Türkiye’nin büyükbas ve küçükbas hayvan varligi toplam 73 milyon 472 bin'den, 69 milyon 106 bine geriledi. Türkiye'nin kirmizi et ihtiyacini karsilayan hayvan sayisi bir yilda 4 milyon 365 bin azalirken, et fiyatlari ise son 40 günde 50, 60 lira birden artti. Kasaplar ise üretici, araci, tüccar üçgeninde firsatçilik yapildigini gündeme tasidi.
Haber Global’den Mert Inan’a konusan, Türkiye Kasaplar Besiciler Et ve Et Ürünleri Esnaf ve Sanatkarlari Federasyonu Baskani Osman Yardimci, yaklasan Ramazan ayina dikkat çekerken, firsatçilara karsi ciddi yaptirimlarin uygulanmasi gerektigini belirtti. "Et fiyatlarindaki artisin yegane nedeni, her Ramazan öncesini firsat bilen tekellesmis üreticiler" diyen Yardimci, "Ramazan'a 20, 30 gün kaldiginda bir takim üreticiler spekülasyona baslar. Tesisi ve hayvani çok olan bazi kisiler spekülatörlük yaparken, piyasayi yükseltir" dedi.
Fiyatlardaki artisin bir nedeninin maliyetler oldugunu sözlerine ekleyen Yardimci, "Aile yetistiriciligi veya köy üretimi dedigimiz modele dönülmeden hayvan sayisi artmayacagi gibi, et ürünlerindeki fiyat artisini önüne geçilemez. Tipki geçmiste oldugu gibi her köylünün ahirinda 7, 8 büyükbas ile 30, 40 tane küçükbas hayvani olursa, sorun asilir. Bunun için devlet destegi gerekiyor. Hayvancilik üç, bes kartelin eline kaldiginda piyasadaki dengeler sasiyor" diye konustu.
Türkiye'de 35 bin kasabin hizmet verdigini sözlerine ekleyen Yardimci, sunlari söyledi:
"Vatandasla karsi karsiya gelmek zorunda kaliyoruz. Satin aldiginiz bir kilogram etin yüzde 65'i masraf. Bir kg etin yüzde 25'i kemik ve fire. Ayrica 25 bin liraya isçi bulamiyoruz. Maliyetlerimiz çok yüksek. SGK ve Bag-Kur primlerinde kolaylik bekliyoruz. Türkiye'nin hayvan varligi azaliyor ancak halihazirdaki büyükbaslarin kilosu eskiye göre daha agir. Yani 20 yil önce 300 kilogramlik büyükbaslar, artik 600, 700 kilogram agirliginda. Kilo bazinda kaybimiz oldugunu söyleyemem"
Mecidiyeköy'de kasaplik yapan Özcan Cebeci ise artan fiyat sorunun üretici, araci, tüccar ekseni nedeniyle olustugunu iddia ederken, söyle konustu:
"Son 50 yillik süreye bakinca et ürünlerine yilda 3 kez sadece bir liralik artis olurdu. Yani etin kilogrami bir yilda 3 lira artardi. Ancak geçtigimiz gün bir kalemde 30 TL'lik zam orani bugüne kadar ki, en yüksek tutar. Ocak 2023'de 210 lira olan kiymanin kilosu bugün 570 lira"
"Marketler kasaplara göre yüzde 20 daha uygun fiyata et satiyor ancak kalite anlaminda kasaptan alinan ürün ile zincir marketlerden alinan ürün arasinda ciddi fark var. 6 ay boyunca mazota zam gelmedigi ve yem destegi oldugu halde üreticiler neden zam yapti? Üreticinin sattigi ürün araci ve tüccardan geçip bize geliyor. Araci ve tüccar da ciddi kar orani koyunca ortaya bu rakamlar çikiyor."